Cập nhật: · Tác giả: Cơ Khí Tiến Bộ
Hơn 10 năm lặn lộn bảo trì cơ khí tại các dự án lọc hóa dầu và đóng tàu, tôi gặp không biết bao nhiêu ca bậc thang thép móp méo do xe nâng táng vào hoặc cẩu hàng va quẹt. Khi kết cấu chịu lực bị vặn xoắn, rủi ro trượt ngã cho công nhân vận hành là cực lớn. Việc xử lý, thay thế bậc cầu thang grating bị hỏng đòi hỏi phương án kiểm tra chuẩn xác chứ không chỉ đơn giản là cắt bỏ rồi hàn bừa một thanh sắt mới vào kết cấu.
Nhận diện dạng hư hỏng bậc cầu thang grating sau sự cố
Va đập cơ học thường gây ra hai dạng hỏng hóc chính: biến dạng cục bộ thanh chịu lực (bearing bar) hoặc xé rách liên kết hàn ở tấm end-plate gắn bulong. Thanh la thép khi bị uốn cong quá 15 độ sẽ mất hoàn toàn khả năng chịu tải cục bộ theo phương đứng.
Thanh xoắn (cross bar) có thể đứt mối hàn chập. Lúc này, toàn bộ dải bậc rung lắc mạnh khi có người bước lên, tạo cảm giác hẫng chân nguy hiểm.
Khi nào nên nắn chỉnh và khi nào cần thay mới toàn bộ?
Nhiều anh em kỹ thuật mới xuống xưởng thường lúng túng giữa việc gò lại hay đặt mua bậc mới. Quyết định sai sẽ tốn chi phí dừng chuyền vô ích hoặc vi phạm an toàn lao động nghiêm ngặt.
| Hiện trạng hư hỏng | Phương án kỹ thuật | Yêu cầu kiểm định |
|---|---|---|
| Thanh la chịu lực cong nhẹ < 5mm | Gia nhiệt nắn nguội, sơn dặm kẽm | Kiểm tra độ võng đàn hồi |
| Tấm end-plate xé lỗ bulong | Cắt thay má phụ, hàn tăng cứng | Nghiệm thu mối hàn góc |
| Vặn xoắn tổng thể, đứt gãy quá 3 la thép | Thay thế bậc cầu thang grating bị hỏng | Fit-up và test tải trọng tĩnh |
Đối với kết cấu bậc thang thoát hiểm hoặc sàn thao tác bồn bể, nếu vết nứt xuất hiện tại chân đường hàn chịu lực chính, tôi luôn yêu cầu tháo dỡ thay mới ngay lập tức. Tính mạng con người không có chỗ cho sự chắp vá tạm bợ.
Quy trình tháo dỡ và đo đạc thông số chế tạo lại
Bậc thang grating cũ thường dùng liên kết bulong M12 hoặc M16 bắt trực tiếp vào dầm cữ U hoặc cữ C của thang. Sau nhiều năm làm việc cùng môi trường hóa chất, bulong rỉ sét chết cứng. Đừng mất thời gian dùng cờ-lê mở làm gì cho mệt. Dùng máy cắt cầm tay cắt phéng đầu tán bulong, dùng búa đồng đóng ngược chốt ra.
Lấy dưỡng chuẩn xác trước khi gia công
Đo đạc thực địa là khâu dễ ăn đòn nhất nếu lơ là. Bậc thang grating công nghiệp gồm ba kích thước cốt tử: chiều dài bậc (span), chiều rộng (width) và khoảng cách tâm hai lỗ bulong trên má end-plate.
Độ dày thanh la chịu lực phải chuẩn. Phổ biến nhất là thép la 25x3mm, 32x5mm hoặc 40x5mm chế tạo từ thép carbon đạt chuẩn SS400. Mũi bậc thang (nosing) phải có gờ chống trượt bằng thép gân hoặc thép dập lỗ nhám.
Quy chuẩn gia công và xử lý bề mặt bậc thang mới
tấm grating gia công mới cần hàn tổ hợp bằng máy hàn chập tự động hoặc hàn MIG tay đạt độ ngấu sâu. Toàn bộ xỉ hàn phải được mài phẳng phiu trước khi đem đi mạ.
Lớp phủ bảo vệ bề mặt bắt buộc là mạ kẽm nhúng nóng theo tiêu chuẩn ASTM A123. Chiều dày lớp kẽm tối thiểu phải đạt 65 micron (tương đương 500g/m2) để chống chịu môi trường ẩm ướt hoặc sương muối công nghiệp.
Lắp đặt và nghiệm thu bậc thang thay thế trên công trường
Đưa bậc mới vào vị trí dầm thang, kiểm tra khe hở dung sai lắp ghép hai bên má không vượt quá 2mm. Bulong sử dụng thay thế phải là loại nhúng kẽm nóng cấp bền 8.8 kèm theo đầy đủ long đền phẳng và long đền vênh chống tự tháo.
Sau khi siết lực bulong bằng cờ-lê lực đạt moment 45Nm cho bulong M12, kiểm tra độ phẳng mặt bước chân. Thước nivo đặt lên không được lệch bọt khí quá 1.5 độ.
Bảo dưỡng phòng ngừa tái diễn sự cố biến dạng bậc thang
Các lối cầu thang nằm sát đường nội bộ xe nâng di chuyển phải được lắp thêm cọc tiêu chống va đập (bollard) bằng ống thép phi 114mm đổ bê tông bên trong. Cọc tiêu cao tối thiểu 800mm sẽ triệt tiêu xung lực nếu tài xế vô ý quẹt đuôi xe.
Song song đó, Kiểm tra định kỳ 6 tháng một lần giúp phát hiện sớm các vết nứt chân chim do mỏi vật liệu. Khi thi công bảo trì, việc thay thế bậc cầu thang grating bị hỏng chuẩn kỹ thuật sẽ giúp toàn bộ tuyến thang công tác đạt tuổi thọ trên 15 năm mà không lo phát sinh sự cố bất ngờ. Hãy kiểm tra ngay dàn cầu thang tại phân xưởng của bạn để có phương án xử lý kịp thời.
Quý khách có thể tự tính toán nhanh trọng lượng cấu kiện tại và xem báo giá tham khảo của chúng tôi tại đây
